{"id":3602,"date":"2026-07-03T09:52:06","date_gmt":"2026-07-03T15:52:06","guid":{"rendered":"https:\/\/etienne.com.mx\/?page_id=3602"},"modified":"2026-07-07T12:09:51","modified_gmt":"2026-07-07T18:09:51","slug":"elementor-pagina-3602","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/etienne.com.mx\/?page_id=3602","title":{"rendered":"Fibroblastos"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"3602\" class=\"elementor elementor-3602\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-30f5a18 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"30f5a18\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4eea59d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4eea59d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Fibroblastos: los arquitectos invisibles de tu piel<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-41cd6c1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"41cd6c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-03918e7 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"03918e7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0d1e54e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"0d1e54e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a22911f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a22911f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"isSelectedEnd\">\u00bfPor qu\u00e9 aparecen las arrugas? \u00bfPor qu\u00e9 la piel pierde firmeza con el paso de los a\u00f1os? Aunque solemos atribuir estos cambios \u00fanicamente a la edad, la realidad es que detr\u00e1s de ellos trabajan, o dejan de trabajar, unas c\u00e9lulas muy especiales llamadas <strong>fibroblastos<\/strong>.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A pesar de que rara vez se habla de ellos fuera del \u00e1mbito cient\u00edfico, los fibroblastos son <b>esenciales para mantener la piel sana<\/b>. Son los encargados de fabricar gran parte de los materiales que le dan <b>resistencia<\/b>, <b>elasticidad<\/b> e <b>hidrataci\u00f3n<\/b>. Sin ellos, nuestra piel no podr\u00eda repararse despu\u00e9s de una herida, mantener su estructura ni conservar el aspecto que asociamos con una piel joven.<\/p><p>Comprender c\u00f3mo funcionan estas c\u00e9lulas no solo nos ayuda a entender por qu\u00e9 envejece la piel, sino tambi\u00e9n c\u00f3mo la ciencia ha desarrollado nuevas <b>estrategias para favorecer su regeneraci\u00f3n<\/b>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-667079e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"667079e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-085bbdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"085bbdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-03b5347 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"03b5347\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Los constructores de la piel<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3a0252 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e3a0252\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"isSelectedEnd\">Podemos imaginar a los fibroblastos como los arquitectos y obreros de un edificio. Mientras el edificio permanece en pie, ellos trabajan constantemente reparando peque\u00f1as grietas, reforzando las paredes y sustituyendo los materiales que se desgastan con el tiempo.<\/p>\n<p class=\"isSelectedEnd\">En nuestro cuerpo ocurre algo muy parecido. Los fibroblastos se encuentran principalmente en la dermis, la capa de la piel situada debajo de la epidermis. Desde all\u00ed producen los componentes que forman la matriz extracelular, una especie de <b>red que sostiene <\/b>y<b> da estructura a la piel<\/b>.<\/p>\n<p class=\"isSelectedEnd\">Entre estos componentes destacan el <strong>col\u00e1geno<\/strong>, que aporta firmeza y resistencia; la <strong>elastina<\/strong>, responsable de la elasticidad; y otras mol\u00e9culas, como el <strong>\u00e1cido hialur\u00f3nico<\/strong>, que ayudan a mantener la hidrataci\u00f3n y el volumen de los tejidos.<\/p>\n<p>Gracias a la actividad constante de los fibroblastos, la piel conserva su capacidad para renovarse, cicatrizar y responder a las agresiones del ambiente.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d9caef6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d9caef6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-77802b3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"77802b3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f015bda elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f015bda\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Fibroblastos a nuestro favor<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8806749 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8806749\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"isSelectedEnd\">Comprender el papel de los fibroblastos permiti\u00f3 a los investigadores plantearse una pregunta interesante: si estas c\u00e9lulas son las responsables de mantener la piel, \u00bfser\u00eda posible utilizarlas para favorecer su regeneraci\u00f3n? Esta idea dio origen a diversas estrategias dentro de la medicina regenerativa. Una de ellas consiste en obtener una peque\u00f1a muestra de piel del propio paciente para <b>aislar sus fibroblastos<\/b> y <b>multiplicarlos en un laboratorio especializado<\/b>. Una vez que se ha obtenido una cantidad suficiente, estas c\u00e9lulas pueden <b>reintroducirse en la piel con el objetivo de contribuir a la producci\u00f3n de col\u00e1geno y otros componentes de la matriz extracelular<\/b>.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">A diferencia de otros procedimientos que buscan mejorar la apariencia de forma inmediata, este enfoque pretende apoyar los procesos naturales de reparaci\u00f3n del tejido. Debido a que se utilizan c\u00e9lulas del propio paciente, se consideran <b>terapias aut\u00f3logas<\/b>, lo que <b>reduce el riesgo de rechazo inmunol\u00f3gico<\/b>. Es importante se\u00f1alar que los resultados no son instant\u00e1neos. <b>Los fibroblastos necesitan tiempo para producir nuevas fibras de col\u00e1geno y participar en la remodelaci\u00f3n de la piel<\/b>, por lo que los cambios suelen observarse de manera gradual durante los meses posteriores al tratamiento.<\/p><p>Aunque estas terapias representan uno de los avances m\u00e1s interesantes de la medicina regenerativa, contin\u00faan siendo objeto de investigaci\u00f3n y su aplicaci\u00f3n debe realizarse bajo protocolos cl\u00ednicos y de laboratorio que garanticen la calidad, seguridad y viabilidad de las c\u00e9lulas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5cd7479 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5cd7479\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ffa2b5b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ffa2b5b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1fd1b30 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1fd1b30\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9488551 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9488551\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Otras formas de estimular a los fibroblastos<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ec6d18b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ec6d18b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"isSelectedEnd\">No todas las estrategias para favorecer la actividad de los fibroblastos implican utilizar nuevas c\u00e9lulas. Existen procedimientos que buscan estimular las que ya est\u00e1n presentes en la piel para que incrementen su producci\u00f3n de col\u00e1geno y elastina.<\/p><p class=\"isSelectedEnd\">Tratamientos como el <b>microneedling<\/b>, la <b>radiofrecuencia<\/b>, el <b>HIFU<\/b> o algunos <b>bioestimuladores<\/b> generan est\u00edmulos controlados que activan los mecanismos naturales de reparaci\u00f3n del organismo. Como respuesta, <b>los fibroblastos aumentan temporalmente su actividad y favorecen la formaci\u00f3n de nuevo col\u00e1geno<\/b>.<\/p><p>Aunque cada t\u00e9cnica act\u00faa de manera diferente, todas comparten un mismo principio: aprovechar la capacidad natural de la piel para regenerarse.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4ec541e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4ec541e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1657fa0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1657fa0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Mucho m\u00e1s que una cuesti\u00f3n est\u00e9tica<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e2d3f9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8e2d3f9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"isSelectedEnd\" style=\"font-size: 20px; font-style: normal; font-family: Poppins, sans-serif;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Los <\/span><b>fibroblastos<\/b> suelen relacionarse con el <b>rejuvenecimiento facial<\/b>, pero su importancia va mucho m\u00e1s all\u00e1 de la apariencia.\u00a0<span style=\"font-weight: inherit; font-style: inherit;\">Estas c\u00e9lulas participan en la <\/span><span style=\"font-style: inherit;\"><b>cicatrizaci\u00f3n de heridas<\/b><\/span><span style=\"font-weight: inherit; font-style: inherit;\">, la <\/span><span style=\"font-style: inherit;\"><b>reparaci\u00f3n de tejidos<\/b><\/span><span style=\"font-weight: inherit; font-style: inherit;\"> y el <\/span><span style=\"font-style: inherit;\"><b>mantenimiento de numerosos \u00f3rganos<\/b><\/span><span style=\"font-weight: inherit; font-style: inherit;\">. Por ello, actualmente forman parte de investigaciones relacionadas con la medicina regenerativa, la ingenier\u00eda de tejidos y el <\/span><span style=\"font-style: inherit;\"><b>tratamiento de enfermedades asociadas con alteraciones en la cicatrizaci\u00f3n y la fibrosis<\/b><\/span><span style=\"font-weight: inherit; font-style: inherit;\">.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-68395b4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"68395b4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4d39d17 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4d39d17\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">El futuro de la piel comienza con sus c\u00e9lulas<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a8f2a68 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a8f2a68\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"878\" data-end=\"1114\">Cada d\u00eda, millones de fibroblastos trabajan silenciosamente para <b>mantener la estructura de nuestra piel<\/b>. Aunque su actividad disminuye con el paso del tiempo, contin\u00faan siendo piezas fundamentales para conservar la salud de este \u00f3rgano.<\/p><p data-start=\"1116\" data-end=\"1542\">Comprender c\u00f3mo funcionan nos permite entender mejor por qu\u00e9 envejece la piel y, al mismo tiempo, valorar los avances cient\u00edficos que buscan aprovechar su capacidad regenerativa. Desde h\u00e1bitos cotidianos que ayudan a proteger estas c\u00e9lulas hasta terapias de medicina regenerativa que exploran nuevas formas de favorecer su actividad, el conocimiento sobre los fibroblastos sigue transformando nuestra manera de cuidar la piel.<\/p><p data-start=\"1544\" data-end=\"1878\">Al final, hablar de fibroblastos es hablar de la extraordinaria capacidad que tiene el cuerpo humano para renovarse. Y quiz\u00e1 esa sea una de las ense\u00f1anzas m\u00e1s interesantes de la ciencia: detr\u00e1s de cada cambio que observamos en nuestra piel existe un complejo trabajo celular que ocurre todos los d\u00edas, incluso cuando no podemos verlo.<\/p><p data-start=\"1544\" data-end=\"1878\"><i><b>Escrito por: Karyme Garc\u00eda<\/b><\/i><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bce6237 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"bce6237\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1eb740f elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"1eb740f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18ec8a9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18ec8a9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2b1054e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2b1054e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0124c4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0124c4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Referencias<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5534f2f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5534f2f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"157\" data-end=\"407\">Boss, W. K., Jr., Usal, H., Chernoff, G., Keller, G. S., Lask, G. P., &amp; Fodor, P. B. (2000). <em data-start=\"250\" data-end=\"322\">Autologous cultured fibroblasts as cellular therapy in plastic surgery<\/em>. <em data-start=\"324\" data-end=\"356\">Clinics in Plastic Surgery, 27<\/em>(4), 613\u2013626.<\/p><p data-start=\"409\" data-end=\"713\">Cole, M. A., Quan, T., Voorhees, J. J., &amp; Fisher, G. J. (2018). <em data-start=\"473\" data-end=\"571\">Extracellular matrix regulation of fibroblast function: Redefining our perspective on skin aging<\/em>. <em data-start=\"573\" data-end=\"622\">Journal of Cell Communication and Signaling, 12<\/em>(1), 35\u201343. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"634\" data-end=\"675\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s12079-018-0459-1<\/a><\/p><p data-start=\"715\" data-end=\"959\">Fisher, G. J., Varani, J., &amp; Voorhees, J. J. (2008). <em data-start=\"768\" data-end=\"833\">Looking older: Fibroblast collapse and therapeutic implications<\/em>. <em data-start=\"835\" data-end=\"865\">Archives of Dermatology, 144<\/em>(5), 666\u2013672. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"879\" data-end=\"921\">https:\/\/doi.org\/10.1001\/archderm.144.5.666<\/a><\/p><p data-start=\"961\" data-end=\"1363\">Fisher, G. J., Wang, B., Cui, Y., Shi, M., Zhao, Y., Quan, T., &amp; Voorhees, J. J. (2023). <em data-start=\"1050\" data-end=\"1218\">Skin aging from the perspective of dermal fibroblasts: The interplay between the adaptation to the extracellular matrix microenvironment and cell autonomous processes<\/em>. <em data-start=\"1220\" data-end=\"1269\">Journal of Cell Communication and Signaling, 17<\/em>(3), 523\u2013529. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"1283\" data-end=\"1325\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s12079-023-00743-0<\/a><\/p><p data-start=\"1365\" data-end=\"1626\">Quan, T., &amp; Fisher, G. J. (2011). <em data-start=\"1399\" data-end=\"1522\">Role of age-associated alterations of the dermal extracellular matrix microenvironment in human skin aging: A mini-review<\/em>. <em data-start=\"1524\" data-end=\"1541\">Gerontology, 57<\/em>(5), 427\u2013434. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"1555\" data-end=\"1588\">https:\/\/doi.org\/10.1159\/000322697<\/a><\/p><p data-start=\"1628\" data-end=\"1975\">Tigges, J., Krutmann, J., Fritsche, E., Haendeler, J., Schaal, H., Fischer, J. W., Kalfalah, F., Reinke, H., Reifenberger, G., St\u00fchler, K., Gundermann, S., &amp; Boukamp, P. (2014). <em data-start=\"1806\" data-end=\"1842\">The hallmarks of fibroblast ageing<\/em>. <em data-start=\"1844\" data-end=\"1887\">Mechanisms of Ageing and Development, 138<\/em>, 26\u201344. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"1896\" data-end=\"1937\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.mad.2014.03.004<\/a><\/p><p data-start=\"1977\" data-end=\"2209\">Weiss, R. A., Weiss, M. A., Beasley, K. L., &amp; Munavalli, G. (2007). <em data-start=\"2045\" data-end=\"2168\">Autologous cultured fibroblast injection for facial contour deformities: A prospective, placebo-controlled clinical trial<\/em>. <em data-start=\"2170\" data-end=\"2196\">Dermatologic Surgery, 33<\/em>(3), 263\u2013268.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-344c28c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"344c28c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72da3397 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"72da3397\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-43a90a98 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"43a90a98\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44b84aab e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"44b84aab\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4cd0604d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4cd0604d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c029d6f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1c029d6f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Cont\u00e1ctanos<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7d4afca7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7d4afca7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>+52 55 4498 2100<\/p><p>+52 56 1613 6270<\/p><p>Av. Santa Fe 546, local 6A, Cuajimalpa de Morelos,<\/p><p>Ciudad de M\u00e9xico, M\u00e9xico<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6867cfea e-grid-align-left elementor-shape-rounded elementor-grid-0 elementor-widget elementor-widget-social-icons\" data-id=\"6867cfea\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"social-icons.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-social-icons-wrapper elementor-grid\" role=\"list\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-facebook elementor-repeater-item-7c7f20f\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/clinicayspaetienne?locale=es_LA\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Facebook<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-facebook\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M504 256C504 119 393 8 256 8S8 119 8 256c0 123.78 90.69 226.38 209.25 245V327.69h-63V256h63v-54.64c0-62.15 37-96.48 93.67-96.48 27.14 0 55.52 4.84 55.52 4.84v61h-31.28c-30.8 0-40.41 19.12-40.41 38.73V256h68.78l-11 71.69h-57.78V501C413.31 482.38 504 379.78 504 256z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-instagram elementor-repeater-item-234ff0c\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/etienneclinicayspa\/\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Instagram<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-instagram\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224.1 141c-63.6 0-114.9 51.3-114.9 114.9s51.3 114.9 114.9 114.9S339 319.5 339 255.9 287.7 141 224.1 141zm0 189.6c-41.1 0-74.7-33.5-74.7-74.7s33.5-74.7 74.7-74.7 74.7 33.5 74.7 74.7-33.6 74.7-74.7 74.7zm146.4-194.3c0 14.9-12 26.8-26.8 26.8-14.9 0-26.8-12-26.8-26.8s12-26.8 26.8-26.8 26.8 12 26.8 26.8zm76.1 27.2c-1.7-35.9-9.9-67.7-36.2-93.9-26.2-26.2-58-34.4-93.9-36.2-37-2.1-147.9-2.1-184.9 0-35.8 1.7-67.6 9.9-93.9 36.1s-34.4 58-36.2 93.9c-2.1 37-2.1 147.9 0 184.9 1.7 35.9 9.9 67.7 36.2 93.9s58 34.4 93.9 36.2c37 2.1 147.9 2.1 184.9 0 35.9-1.7 67.7-9.9 93.9-36.2 26.2-26.2 34.4-58 36.2-93.9 2.1-37 2.1-147.8 0-184.8zM398.8 388c-7.8 19.6-22.9 34.7-42.6 42.6-29.5 11.7-99.5 9-132.1 9s-102.7 2.6-132.1-9c-19.6-7.8-34.7-22.9-42.6-42.6-11.7-29.5-9-99.5-9-132.1s-2.6-102.7 9-132.1c7.8-19.6 22.9-34.7 42.6-42.6 29.5-11.7 99.5-9 132.1-9s102.7-2.6 132.1 9c19.6 7.8 34.7 22.9 42.6 42.6 11.7 29.5 9 99.5 9 132.1s2.7 102.7-9 132.1z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-tiktok elementor-repeater-item-34bcab0\" href=\"https:\/\/www.tiktok.com\/@etienneclinicayspa?_r=1&#038;_t=ZS-96JJTZ7S2PF\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Tiktok<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-tiktok\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M448,209.91a210.06,210.06,0,0,1-122.77-39.25V349.38A162.55,162.55,0,1,1,185,188.31V278.2a74.62,74.62,0,1,0,52.23,71.18V0l88,0a121.18,121.18,0,0,0,1.86,22.17h0A122.18,122.18,0,0,0,381,102.39a121.43,121.43,0,0,0,67,20.14Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\" role=\"listitem\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-whatsapp elementor-repeater-item-b8975e8\" href=\"https:\/\/wa.me\/525544982100?text=Hola,%20quiero%20hablar%20con%20un%20asesor\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Whatsapp<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-whatsapp\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M380.9 97.1C339 55.1 283.2 32 223.9 32c-122.4 0-222 99.6-222 222 0 39.1 10.2 77.3 29.6 111L0 480l117.7-30.9c32.4 17.7 68.9 27 106.1 27h.1c122.3 0 224.1-99.6 224.1-222 0-59.3-25.2-115-67.1-157zm-157 341.6c-33.2 0-65.7-8.9-94-25.7l-6.7-4-69.8 18.3L72 359.2l-4.4-7c-18.5-29.4-28.2-63.3-28.2-98.2 0-101.7 82.8-184.5 184.6-184.5 49.3 0 95.6 19.2 130.4 54.1 34.8 34.9 56.2 81.2 56.1 130.5 0 101.8-84.9 184.6-186.6 184.6zm101.2-138.2c-5.5-2.8-32.8-16.2-37.9-18-5.1-1.9-8.8-2.8-12.5 2.8-3.7 5.6-14.3 18-17.6 21.8-3.2 3.7-6.5 4.2-12 1.4-32.6-16.3-54-29.1-75.5-66-5.7-9.8 5.7-9.1 16.3-30.3 1.8-3.7.9-6.9-.5-9.7-1.4-2.8-12.5-30.1-17.1-41.2-4.5-10.8-9.1-9.3-12.5-9.5-3.2-.2-6.9-.2-10.6-.2-3.7 0-9.7 1.4-14.8 6.9-5.1 5.6-19.4 19-19.4 46.3 0 27.3 19.9 53.7 22.6 57.4 2.8 3.7 39.1 59.7 94.8 83.8 35.2 15.2 49 16.5 66.6 13.9 10.7-1.6 32.8-13.4 37.4-26.4 4.6-13 4.6-24.1 3.2-26.4-1.3-2.5-5-3.9-10.5-6.6z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-564dea54 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"564dea54\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5bc757d elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5bc757d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"235\" src=\"https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-1024x235.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2776\" alt=\"4bc440e0 22c2 42c2 ba3d 67d100735897\" srcset=\"https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-1024x235.png 1024w, https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-300x69.png 300w, https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-768x176.png 768w, https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-1536x352.png 1536w, https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-600x138.png 600w, https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897-254x58.png 254w, https:\/\/etienne.com.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/4bc440e0-22c2-42c2-ba3d-67d100735897.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\"  title=\"Fibroblastos\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fibroblastos: los arquitectos invisibles de tu piel \u00bfPor qu\u00e9 aparecen las arrugas? \u00bfPor qu\u00e9 la piel pierde firmeza con el [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-3602","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3602"}],"version-history":[{"count":44,"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3705,"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3602\/revisions\/3705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/etienne.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}